Czudowski Tadeusz (1818–1863), powstaniec i działacz społeczny. Syn Tadeusza, marszałka pow. czerykowskiego, i Justyny z Hołyńskich, dziedziców majątku Nizki. Kształcił się w Instytucie Szlacheckim w Wilnie, a następnie na Uniwersytecie Petersburskim, gdzie kolegował z J. K. Gieysztorem, z którym się zaprzyjaźnił. Osiadłszy we własnym majątku Krasnem, zjednał sobie duży wpływ wśród okolicznego obywatelstwa, choć jego działalność, wynikająca z gorącego przejęcia się obowiązkami narodowymi, nie znajdowała uznania wśród reakcjonistów. Cz. oddziaływał również na młodzież Instytutu Rolniczego w Horkach, którą wspierał zarówno moralnie jak i materialnie. W r. 1861 on głównie przyczynił się do założenia nader użytecznej szkółki parafialnej w Horkach. Jako jeden z wybitniejszych ziemian Mohilewszczyzny wybrany był na prezydenta sądu w Czerykowie. W okresie reform włościańskich już przed ukazem carskim nadał faktyczną wolność swoim poddanym.

W organizacji narodowej podczas powstania wziął żywy udział, wstępując do partii Kosy-Żukowskiego. Po rozchwianiu się planu napadu na arsenał krzyczewski partia ta ruszyła na północ celem połączenia się z oddz. Topór-Zwierzdowskiego. Tu przypadkowo wraz z 4 towarzyszami został Cz. odcięty od partii i przy szukaniu przeprawy przez rzekę Proń, gdyż most spalono, ujęty przez oddział żołnierzy rosyjskich, posiłkowany włościaństwem; gdy znaleziono przy nim broń i naboje, został na miejscu zabity.

Bracia Tadeusza Cz-go, Antoni i Mieczysław, wzięli również czynny udział w powstaniu. Pierwszy umarł w Smoleńsku w r. 1869, drugi zaś, zesłany na Sybir, umarł wkrótce po powstaniu w Kamyszłowie.

Maliszewski E., Słownik biograficzny powstańców 1863 r. (rkp. B. Rapersw. 1876 w B. Narod., w W.); Gieysztor, Pamiętniki, I II; Zieliński, Bitwy i potyczki (w przypisach).

Justyn Sokulski